Inleiding

In dienst van Walraad Architecten heb ik gewerkt aan de interieurvernieuwing- en restauratie van het Rijkmonumentale Gravensteen te Leiden. Door de verhuizing van de faculteit Rechtsgeleerdheid uit het gebouw en de intrek van het International Office was er behoefte aan een grondige beurt voor het interieur.

Inventarisatie

De geschiedenis van het Gravensteen is nog grotendeels afleesbaar in het complex: van de 13e eeuwse vluchttoren met kerker van de Graaf van Holland tot de 19e eeuwse schepenkamer en vierschaar. Graag wilden we de herkenbaarheid van de diverse gebouwdelen in het interieur verbeteren. Hiertoe is eerst grondig onderzoek gedaan naar de bestaande toestand. De, met specialisten in historisch kleuronderzoek en middeleeuws hout- en smeedwerk, opgestelde monumentale waardestelling functioneert als raamwerk voor restauratie en ontwerp van het interieur.

Ontwerp

Het ontwerp is afgestemd op het karakter van het Gravensteen: naturel en solide. Latere toevoegingen zonder waarde zijn verwijderd om de oude buitengevels weer zichtbaar te maken en kapconstructies open te werken. Nieuwe ingrepen zijn beperkt en herkenbaar gehouden. Portiersbalie, keuken, banken en binnendeuren zijn uitgevoerd in massief wit eiken, zonder opsmuk. Nieuwe wanden in hardglas om de beleving van de oorspronkelijke ruimte te behouden. Stucwerk in wit, plafonds en kozijnen naar in het vanouds aangetroffen donkerbruin. Voorts is de geschiedenis voelbaar gemaakt door de kamers te vernoemen naar mensen die een rol hebben gespeeld in het Gravensteen, van cipier tot gedetineerde. De ontbrekende geselpaal op de binnenplaats is naar het origineel in de Haagse Gevangenpoort gereconstrueerd en doet dienst als rookpaal, om de longen te geselen.

Het gerestaureerde Gravensteen toont dat ze haar make-up niet nodig had en is ook nog wat kilo's afgevallen.